Dwudziestego trzeciego kwietnia obchodzimy (to znaczy głównie intelektualiści) Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. (Na dzień przed moimi urodzinami. Przypadek? Nie sądzę). Dlatego postanowiłam skupić się na jednym z tematów, który już od dłuższego czasu nie daje mi spokoju. Dzisiaj wystąpię w obronie literatury i świata, w jakim żyję dzięki pracy pisarzy. Nie myślałam nigdy, że kiedykolwiek znajdę się w sytuacji, w której będę musiała komukolwiek udowadniać wyższość książki nad imprezą w klubie czy wyjaśniać, dlaczego wolę iść do biblioteki zamiast obmyślać intensywnie plan uwiedzenia jakiegoś chłopaka. Nie podejrzewałam nawet, że takie wytłumaczenia staną się pewnym wymogiem wśród studenckiej braci! Olaboga! Świat jednak schodzi na psy. (A wiedząc, jak wielką antypatią darzę te czworonogi, możecie w łatwy sposób dojść do tego, jak bardzo tym faktem jestem przejęta, tudzież zniesmaczona). 

Po pierwsze, czytać muszę, gdyż na filologii inaczej nie wypada. (Oczywiście, znajdą się aparatki, które w rękach swych nikczemnych trzymają tylko streszczenia i opracowania, ale od takowych odcinam się z całą zawziętością). Co prawda studia wybrałam nie dlatego, że lubię być przymuszana do pochłaniania ciężkostrawnych tworów małoznanych kuzynów trochę bardziej znanych poetów, którzy umarli przed ukończeniem dwudziestego pierwszego roku życia, a dlatego, że kocham pisać. Fakty te jednak łączą się ze sobą całkiem ściśle. Im więcej się czyta, tym więcej się wie o świecie. Im więcej się wie o świecie, tym lepszym się jest pisarzem, bo ten, w swoich dziełach, winien zbudować takie tło dla swoich bohaterów, które nie kłułoby rażącymi pogwałceniami realizmu (lub fantastyki) w snutej przez siebie fikcyjnej opowieści. A zatem, po drugie, czytać chcę, by więcej wiedzieć i piękniej tworzyć. 

Człowiek nie może żyć samymi obowiązkami, więc oprócz lektur z kanonu pojawiają się też pozycje, z którymi po prostu wstyd się nie zapoznać. Każdy świadomy czytelnik prędzej czy później musi zwyczajnie sięgnąć na półkę z Nabokovem, Hugo, Dickensem, Hemingwayem czy Tołstojem. To taki rodzaj dobrej rozrywki ze szlachetną misją w tle; swoiste wyzwanie dla książkowego rycerza. Dobrze jest próbować i nowych rzeczy. Dlatego, prócz listy książek, jakie koniecznie muszę przeczytać, słucham innych doświadczonych czytelników i zdaję się na to, co mi polecają. W ten sposób powoli przekonuję się do Stephena Kinga, poznaję literaturę nie tylko polską i anglojęzyczną, bo i tę pochodzącą ze Wschodu, Kraju Kwitnącej Wisni czy państw rozmieszczonych nad basenem Morza Śródziemnego. Poszerzam swoje horyzonty, nie opuszczając czterech ścian. Już nie mówiąc, że same wyprawy do biblioteki (zwłaszcza przy totalnym braku pojęcia, gdzie dokładnie znajduje się poszukiwana filia) mogą być przygodą, zaś wspólna lektura, w towarzystwie bliskiej osoby, która jest tuż obok, ale jednocześnie znajduje się w zupełnie innym miejscu, niesamowitą przyjemnością. Mądre książki zbliżają do siebie mądrych ludzi, tak mi się zdaje. 

Ktoś mi niedawno powiedział, że za dużo czytam, że od tych książek chyba mi się w głowie poprzestawiało. Nie ujął tego tak dokładnie, ale sens niestety zachowałam. Na szczęście wiem już z całą pewnością, że nie ma złych książek. Co z "Mein Kampf"?, ktoś mógłby zapytać. Już odpowiadam. Nie ma złych książek. Są tylko książko źle napisane. Albo dobrze napisane, ale przez złych ludzi. Lektury, w jakich gustuję, na pewno nie sprzyjają szerzeniu chaosu. Wręcz przeciwnie. Varga bawi mnie, otwierając oczy na pewne oczywiste zjawiska, na które wcześniej zupełnie nie zwracałam uwagi, a powinnam była. To samo Karpowicz i Ostachowicz. Irving zaś uczy mnie techniki pisarskiej oraz wskazuje największe wartości w życiu, jednocześnie podając prosty przepis jak nudną szarą codzienność zamienić w kolorowy jarmark cudów. Poezja Staffa daje mi energię. Dzięki niej czuję, że mam w sobie mnóstwo mocy twórczej. Pociesza mnie, gdy jest mi smutno, choć czasem z kolei nawet wpędza w depresję, więc jeśli chcę się sprowadzić na dno, by następnie się od niego odbić i przeżyć katharsis, sięgam właśnie prędzej po dzieła Leopolda niż tragedię antyczną. 

Za dużo rzeczy sobie wyobrażasz, to jest rzeczywistość, a nie fikcja literacka, co ty, żyjesz, czy piszesz to życie? Nie wszystko będzie tak, jak ty sobie wymyślisz, zejdź na ziemię. 

Hm, to prawda, stąpanie na ziemi uczy czasem więcej niż literatura, bo w książkach to nie Ty dostajesz po dupie, a bohaterowie, z którymi może się utożsamiasz, ale to wciąż nie Ty. Książki to jednak nie ucieczka od problemów, tylko ich analiza i interpretacja. Kiedy jednak dzięki literaturze trzymamy pewien poziom (wysoka literatura = wysoki poziom???), po co obniżać swoje wymagania do tego, co aktualnie przynosi nam los? To ważna lekcja. Przez chwilę zapomniałam o płynącej z niej nauce, ale na szczęście przypomniałam sobie i zapamiętam już chyba na całe życie. Jeśli nie, uroczyście zezwalam osobom dzielących ze mną moje wzloty i upadki o pierdolnięcie w łeb. Najlepiej patelnią, bo, jak przekonał się jeden z Irvingowskich bohaterów z "Ostatniej nocy w Twisted River", taka randka z teflonem grozi śmiercią. A naprawdę nie chcę żyć w świecie, na który nie zasługuję. Być może dlatego moje słowa dla niektórych postaci zbyt rzeczywistych wydają się zbyt wzniosłe lub pełne patosu; być może stanowią mżonki i świadczą o mojej naiwności. W takim razie apeluję o mówienie mi wprost, iż jestem żałosna, a nie, że literatura miesza mi w głowie. To będzie bardziej uczciwe - obrażanie mnie zamiast moich idoli. 

Na portalu Lubimy Czytać przeczytałam dziś bardzo ciekawy post pt. "Dziwne nawyki czytelnika". Skłonił mnie do refleksji na temat poszanowania książki jako nie wartości intelektualnej, ale rzeczy materialnej. Znane mi są bardzo dobrze osoby, które wykazują niesamowitą dla mnie dbałość o każde tomiszcze. Nie zapalą papierosa w pokoju, bo pożółkną stronice, broń Boże nie zagną rogu kartki, więc bez zakładki z domu nie wyjdą, a zakreślić czegoś ołówkiem też nie ma opcji, lepiej przepisać do notatnika. Rozumiem takie podejście, ale przecież książka kupiona za własne pieniądze nie jest obiektem muzealnym. Dla mnie stanowi sztukę, owszem, lecz użytkową. W końcu po to, kiedy zwoje papirusowe zamieniły się w pergaminowe kodeksy, marginesy zostały w nich umieszczone nie po to, by zostawić miejsce na zszycie kart,

by poszczególne fragmenty wyglądały estetycznie, a przynajmniej nie tylko. Biała przestrzeń była obligatoryjna, jeśli chciało się coś zanotować przy tekście bez ingerowania w interlinie. A ponieważ marginesy zostały do dzisiaj, dlaczego marnować ich przeznaczenie? Wśród wierszy powieści umieszczam znaczki, czasami dokonuję własnej adjustacji, gdy spostrzegam, że w trakcie korekty zapomniano o połkniętej literce, więc ją dopisuję. Wybrane cytaty podkreślam ołówkiem, a jeśli jego brak, to nawet i zakreślaczem. Do tego zaznaczam stronę zakładką, a później przepisuję złotą myśl do specjalnie założonego w tym celu zeszytu. Dlatego czytam tak powoli. I za mało. Czasem to mozolne zajęcie, zwłaszcza, iż mam zasadę, że nie porzucam książki w trakcie czytania (złamałam ją tylko raz - "Faraon"). 

Chyba nigdy nie zrozumiem ludzi, którzy nie lubią czytać. Albo się tego boją, bo wiąże się to z pewnym wysiłkiem intelektualnym. (W trakcie lub nawet po przeczytaniu lektury, można, o zgrozo, zacząć myśleć; nie każdy nadaje się do realizowania takich wzniosłych czynów). Może nie powinnam im w ogóle ufać? Oglądanie filmów i słuchanie muzyki również w pewien sposób uwzniaśla, ale w zupełnie inny sposób niż zbliżenie z literaturą. Prawda? A może nie? Jeśli czytacie mojego bloga, to istnieje całkiem spora szansa, że również i książki. Powiedzcie mi, to raczej hobby czy styl życia? Jak na to patrzycie? I czy znacie osoby, które boją się słowa pisanego niczym diabeł wody święconej? Na szczęście ja potrafię takich zliczyć na palcach jednej ręki, tylko wciąż nie mogę się pogodzić z tym, że nie doceniają jednego z największych ludzkich osiągnięć. 

Z okazji Międzynarodowego Dnia Książki, życzę Wam ósmego dnia tygodnia, albo nawet dodatkowych ośmiu, tak zżynając z Leny Dunham, które będziecie mogli przeznaczyć na czytanie. Oprócz tego: mnóstwo pieniędzy na kompletowanie własnych książkowych zbiorów albo wspomaganie pobliskich bibliotek. I pomysłów na nowe arcydzieła. Oby wyobraźnia nigdy Was nie zawiodła. 

      O Walentynkach, o tym, czy mają rację bytu, o historii tego dnia, o ludzkich nastrojach, o romantyzmie - pisać nie zamierzam. O tym, czy jestem zwolenniczką, czy przeciwniczką - też nie. Po prostu wkleję zdjęcie biliona kalorii, które po części przyswoi mój żołądek z winy mojego taty, który wraz z pieczywem na śniadanie kupił kilka tabliczek czekolady. Będę Wam życzyć wszystkiego najlepszego w dwóch wariantach: dla tych, którzy nie mają swojej drugiej połówki, by ją znaleźli, a dla tych, którzy już znaleźli, by ich związek układał się jak w bajce. 

       Do tego dorzucam kilka cytatów z mojego zbiorku, mniej lub bardziej o miłości. O euforii, w jaką wprawia, lub o nieszczęściach, jakie z niej wynikają. Warto zastanowić się nad kilkoma z nich. 

Jutro będę cię kochał, ale dziś jeszcze cię nie znam.

 - Marc Levy, "Dzieci wolności"

Ja nie życia, lecz ciebie utracić się boję.
Jeżli trzeba umrzeć, umrę niezachwiała,
Lecz pozwól, bym na twoich rękach umierała. 

 - Alojzy Feliński, "Barbara Radziwiłłówna"

Nie można nikogo popędzać, żeby coś mu przeszło.

  - John Irving, "Uwolnić niedźwiedzie"

Jest mi letko, tak słodko, tak mi nic nie trzeba,

Jakbym w twoim objęciu leciała do nieba.

 - Antoni Malczewski, "Maria"

Ich miłość na baterie wyczerpywała się coraz szybciej, bo baterie okazały się za słabe, a maszyna zbyt energochłonna.

 - Krzysztof Varga, "Nagrobek z lastryko"

Kocham, kurwa, nie kocham, chuj tam z tym [...].

 - Ignacy Karpowicz, "Niehalo"

Kochanie, i ty wiesz, i ja wiem, że wszystko jest między nami jasne, przynajmniej poza najdalszą abstrakcyjną definicją w sensie metafizycznym albo w jakimkolwiek sensie życzysz sobie to wiedzieć czy rozkosznie narzucić, czy spojrzeć wstecz.

 - Jack Kerouac, "W drodze"

Nie mogłabym zaznać szczęścia z człowiekiem, którego upodobania nie byłyby wiernym odbiciem moich. Musi umieć wniknąć we wszystkie moje uczucia - te same książki, ta sama muzyka winna zachwycać nas oboje.

 - Jane Austen, "Rozważna i romantyczna"

Kiedy kochamy, cali jesteśmy miłością.

 - Holly Black, "Waleczna"

Podniecało nas każde plugawe głupstwo mające choćby najmniejszy związek z miłością. 

- John Irving, "Modlitwa za Owena"

Milczaś ty mnie w koszuli, dziewczyno udatna.

Jeżlić i ta cięży, więc i tę zrzuć z siebie.

I bez niej, ma pociecho, przyjmę ja do ciebie.

 - Szymon Zimorowic, "Roksolanki"

[...] tak zresztą najbardziej lubiła zasypiać: najpierw żeby ją kochał, a potem mówił.

  - John Irving, "Świat według Garpa"

    Tym razem byłam już na granicy odezwania się. W miejscu publicznym. I to całkiem głośno. O tyle to niespotykane, że zazwyczaj milczę, unosząc w górę brwi i dziwiąc się otaczającemu mnie społeczeństwu. Konserwatyzm to Polska dla Polaków? Od którego wieku? Chyba zjawisko całkiem nowe. Zakładając, że państwo polskie powstało mniej więcej przed końcem pierwszego tysiąclecia naszej ery, a Mieszko był Polakiem, to co miała powiedzieć Dobrawa? Rzeczpospolita Obojga Narodów? Przecież to była formacja nie tyle przesiąknięta duchem tolerancji, bo nie było osób, które można było nie tolerować, i nie akceptacji, bo mieszkańcy żyli ze sobą dom w dom. Nieważne, czy Żydzi, Rusini, Węgrzy, Włosi, Prusacy… Kiedy to się stało? Kiedy wyszliśmy ze Związku Radzieckiego? I czy to w ogóle ważne, kiedy? Ważne, że jest, że to złe, niesprawiedliwe i karygodne, tak to odczułam, gdy dziecko w autobusie linii 68 zaczęło się drzeć: ale gej, ale gej, ale gej, ale gej. Mama, chodźmy stąd, bo ja nie będę z nim jechał. Wychodzimy. Dobrze, synku, dobrze. Grrr! Obrzydliwość.

    I tak, jestem tak bardzo progejowska, jak tylko można, pozostając wciąż przy orientacji heteroseksualnej.

    W tym momencie zaprzeczam chyba sama sobie, skoro odrzuca mnie zachowanie moich krajanów. Ich najchętniej wyrzuciłabym poza obręb Polski. Poza Europę i poza świat. Z drugiej strony jeden z moich dobrych kolegów walczy z homoseksualizmem, zgolił głowę na zero i pojechał do Warszawy 11 listopada, by manifestować swoją polskość. Czy polaczkowatość? I akceptuję to, bo każdy niby może mieć swoje zdanie. Ale dlaczego dwa skrajne ugrupowania muszą ze sobą walczyć kamieniami, zakażonymi igłami i wulgarnymi hasłami? Nie potrafią już żyć obok siebie, dysputować otwarcie, w cztery oczy. Muszą czuć potęgę tłumu, żeby krzyczeć, co im się nie podoba.

    Zostawmy to, pomówmy o dzieciach, a propos mojej pierwszej hospitacji w czwartej klasie podstawówki. Tak jak pani mówi, tak ma być, nie inaczej. A rodzice? Rodzice, w walce z takim systemem, cieszą się, gdy ich dziecko podczas zabawy w piaskownicy śpiewa: jebać psy. Potem skarcą go, pogrożą paluszkiem, choć uważają tak samo. A już najlepiej, jak pierwszym słowem latorośli jest wulgaryzm. Ku czci polskiej kultury. Nie inaczej.

    Dusi mnie to wszystko i sprawia, że papierosy same się palą, jeden za drugim. I nawet zielona herbata, z braku tytoniu, tylko potem posmak jakiś nie bardzo. Taki sam jak po spotkaniu z dzieckiem dresa, który na nadgarstku wytatuowany ma napis JP. I już nie Jan Paweł, już nie jego ekumenizm, w końcu wszyscy umierają, przeminął Wojtyła, wszyscy płakali, a on był prawdziwym Polakiem, kto się będzie kłócił? Tylko mieszkał w Rzymie i kochał Indian, Żydów, Niemców, każde ludzkie istnienie. Kto teraz odmieni oblicze tej ziemi? Czy wszystko zależy od młodego pokolenia? Jak je ukształtować? Co mam zrobić, jako przyszła ewentualna nauczycielka, skoro szkoła to jedno, a dom to jeszcze pierwsze?

    Jak widać, Varga trochę mi namącił w głowie, trochę zmęczył, trochę natchnął. Okropny to był rok, obrzydliwy, każda niedziela była upiorną, mam nadzieję, że nowy rok będzie lepszy, naprawdę, tak jak kiedyś w ogóle miałam to gdzieś, tak teraz trzymam kciuki, starając się, by całe dłonie nie zacisnęły się w pięści, bo mogą się już nie otworzyć. Im więcej myślę, tym ciężej. Chciałabym już być świadoma pewnych spraw, niestety, żadne nowe horyzonty się nie otwierają, muszę czekać. Chyba, że będzie koniec świata. Wtedy pójdę do piekła, bo wierzę, tylko nie w Kościół. Nie dziś. A czy w Polskę wierzę? Tak. Jak najbardziej. Czuję się patriotką, z moimi bujnymi włosami, wielkim nosem, kresową przeszłością i romantyczno-oświeceniowym duchem. I nazwiskiem Nowak.