Poznań jest taki dziwny, kiedy kroczy się nim samotnie. Poznań to dla mnie głównie ludzie i ściany budynków pomiędzy nimi, nie odwrotnie. Ale czego się spodziewać w sobotę o ósmej rano w pobliżu Rynku Łazarskiego?

Wchodzę do tramwaju i myślę nutami starego dobrego Myslovitz. A na następnym przystanku dołączają Cyganie. Jedna z kobiet siada nieopodal mnie z córką na rękach. Dziewczynka zaczyna płakać, a ja patrzę się na obie jak zahipnotyzowana. Cyganka również na mnie patrzy. I tak sobie jedziemy na Most Dworcowy.

Zastanawiam się, o co może chodzić. Zerkam na nią, bo jest piękna. Bycie matką wcale nie ogranicza jej intensywnej kobiecości, która wypełnia przestrzeń pomiędzy nami. Być może moja kobiecość próbuje walczyć o terytorium i konflikt ten przejawia się w naszych spojrzeniach?

Z drugiej strony, ile się słyszy, że Cyganie wiedzą więcej od przeciętnych śmiertelników, a ja ostatnio wmówiłam sobie, że odziedziczyłam zdolności jasnowidzenia i powtarzałam to sobie tak często, iż chyba naprawdę w to uwierzyłam. Może Cyganka mnie przejrzała i ta wymiana spojrzeń to forma porozumienia? A może chciała mi coś powiedzieć? Nigdy nie będziesz miała dzieci, na przykład, nieszczęśliwa dziewczyno? Nie doczekasz się takiej ślicznej córeczki jak moja, bo karma wywinie ci niezłe kokodżambo?

Pomyślałabym, że przecież to przypadkowe spojrzenie i pewnie bezcelowe, ale kiedy wyszłam z tramwaju, miałam już gotową fabułę opowiadania z Cyganką w roli głównej.

Żeby coś napisać, trzeba zamknąć drzwi od pokoju i umysł na wszystko, co nie wiąże się bezpośrednio z tekstem. Pisarz musi być samotny, przynajmniej w trakcie procesu tworzenia. Jego jedynym towarzystwem przez długie miesiące będą bohaterowie. Im więcej zetknięć z prawdziwymi ludzi, tym mniej tych wyimaginowanych. Ale jeśli trafia się na martwy punkt, fabuła nie chce posunąć się do przodu, a twórcę trafia szlag, najszybciej inspirację można zyskać dzięki wyjściu na ulicę.

Strzępy rozmów, kolorowy trampek zawieszony na sieci trakcyjnej, nowa piosenka Wombatsów wyciekająca ze słuchawek przechodzącego obok studenta, gwałtowna gestykulacja pary na przystanku... I jesteś już dalej o jedną metaforę i sześć epitetów.

Czy lepiej napisać sto książek i nie być uczestnikiem własnego życia, za to po śmierci przejść do historii, czy z własnego życia uczynić świetny materiał na wybitne dzieło literackie i ograniczyć się do kilku ledwie publikacji?

Pamiętam, że kłóciło się o to wielu.

Pamiętam, że mówili, iż nie da się pogodzić jednego z drugim.

A potem przypominam sobie o Jacku Kerouacu i o Charlesie Bukowskim. I nawet o Lenie Dunham.

Mam czasem takie myśli, że będę poważanym pisarzem (albo chociaż bestsellerowym), a nie będę miała z kim pójść na galę wręczenia jakiejś nagrody. Albo zamiast opowiadać bliskiemu o nowych pomysłach, samotność skaże mnie na googlowanie własnego imienia i nazwiska w Google, bo nic innego nagle nie będzie do roboty.

Literatura to życie, a ludzie są jego częścią. Nie zamykaj drzwi na zbyt długo. Kiedyś możesz zapomnieć, jak się je otwiera.

Amator

Od tego wszystko się zaczyna. Od amatorszczyzny. 

Nie mam Wam nic mądrego do zakomunikowania. 

Ostatnie dni uczyniły ze mnie antonim literackiej klaczy rozpłodowej. Wypadałoby jednak zacząć wreszcie się gzić z papierem, to w końcu najdłuższy związek w moim życiu i nie ma przeciwwskazań, żeby nie wycisnąć z niego jeszcze jednego bacha. A jakie jest najlepsze lekarstwo na brak aktywności? Podjęcie aktywności - Emilka Coelho. Stwierdziłam więc, że napiszę Wam, co się ostatnio działo, bo w moim życiu jestem zdecydowanie swoją ulubioną bohaterką. 

Przeczytałam na Lubimyczytać.pl komentarz jakiejś lali, że wydarzenia i postaci, o których pisze John Irving, są zbyt dziwne. Poczułam się zapewne tak, jak główny bohater Zanim Cię znajdę, Jack Burns, kiedy usłyszał podobny tekst z ust dziewczyny, w jakiej był szaleńczo zakochany. Dla mnie pisarz tworzy porywające historie, inspirujące, fascynujące, czasem groteskowo przerysowane i kolorowe jak najprawdziwszy cyrk, ale jednak wcale od życia nieoderwane. I tak właśnie jest z jego jedenastą powieścią, o której dzisiaj chciałabym Wam opowiedzieć. 

Kilkuletni Jack i Córka Alice tworzą idealny duet. Syn i jego matka podróżują po Europie, zajmując się robieniem tatuaży i poszukiwaniem ojca Jacka, Williama Burnsa, który ucieka od obowiązków rodzicielskich. Mężczyzna jest organistą ze słabością do dziar i młodych kobiet. Jack wraz z matką depczą mu po piętach, odwiedzając co chwila inne miasto, mogące poszczycić się wspaniałym kościelnym instrumentem. Spotykają w tym czasie mnóstwo nieprzeciętnych osobowości, m.in. tajemniczego najmniejszego żołnierza, poparzoną przez jednego z klientów prostytutkę Saskię, piękne studentki z muzycznej Akademii Sibeliusa, sympatycznego policjanta Nico Oudejansa i mnóstwo innych spektakularnych postaci, z których każda ma swoją historię. O poznanie jej nie musimy zabiegać; musimy być tylko cierpliwi, aż mistrz Irving podniesie kurtynę tajemnicy i odsłoni zaskakującą prawdę. 

To oczywiście tylko kilka wątków, których w Zanim Cię znajdę pod dostatkiem. Nie sposób omówić większości tematów, jakie poruszył na kartach tej powieści jej autor. To blisko 600 stron w formacie B5, zadrukowanych maczkiem. Pamiętam, że kupiłam książkę w jednym z poznańskich antykwriatów wiele lat temu i rozpoczęłam lekturę jeszcze na starym dworcu, przy akompaniamencie gruchających gołębi i płaczącego dziecka, usadzonego na zielonym plastikowym krzesełku przez matkę, która poszła kupić bilety. Pomyślałam sobie, że właśnie tak mógłby wyglądać Jack, czekający na matkę… A potem odłożyłam Zanim Cię znajdę na później. Zaczynałam czytać parę razy, ale z Irvingiem tak jest, że potrafi zmęczyć, jeśli Ty niewystarczająco zaangażujesz się w świat, który kreuje w powieści. Kiedy natomiast wkroczysz pomiędzy jego bohaterów i zdecydujesz się żyć między nimi, żadna siła Cię stamtąd nie wyrwie.

Trudno powiedzieć, żeby akcja była wartka. Na pewno jest żwawsza niż Twoje życie, ale rozbudowana fabuła zaciera to wrażenie. Podczas czytania stajesz się podglądaczem dzieciństwa i dorastania, a także dorosłych przygód Jacka Burnsa. To, co początkowo wydaje się tajemnicze i zawiłe, wkrótce zostaje stopniowo rozwinięte, a wreszcie wyjaśnione bez żadnych pozostawionych niedomówień. Ciekawość czytelnicza zostaje w pełni zaspokojona. Nasuwa mi to skojarzenie z projektem architektonicznym gotyckiej katedry. Wszystko pięknie i na swoim miejscu. 

Mówiąc oględnie, Jack nie miał pojęcia, co począć z nagrodą. Próbował wepchnąć ją pod pachę, co okazało się kiepskim pomysłem. Jeśli właśnie zdobyłeś swego pierwszego Oscara i masz świadomość, że ta sytuacja więcej się nie powtórzy, nie kwapisz się postawić go na podłodze męskiej toalety publicznej. Nie przyjdzie ci również do głowy umieścić go na szczycie pisuaru i przytrzymać jego smukłą głowę własnym podbródkiem. 

Jack ucieszył się, że zabrakło świadków jego kłopotliwych zmagań. Tak mu się przynajmniej zdawało. Zobaczył bowiem, że na drugim końcu rzędu pisuarów jednak ktoś stoi. Tamten najwyraźniej zrobił to, co było do zrobienia, i kłopoty Jacka siłą rzeczy nie uszły jego uwagi. [...].

– Boże, mam nadzieję, że mówił o statuetce! - zawołała później panna Wurtz [...].

Na koniec chciałabym zachęcić nie tylko do lektury Zanim Cię znajdę, ale jakiejkolwiek książki Johna Irvinga, jeśli jeszcze nie spotkaliście się z jego twórczością. A poniżej - sam mistrz Dżony we własnym domu. Zobaczcie koniecznie! 

Ostatni post o tym, czyli 10 wskazówek, jak żyć, jeśli twój partner jest pisarzem, nakłonił mnie do napisania o tym, jak to samemu jest być pisarzem. Konkretniej, zostałam do tego zainspirowana przez Nieortodoksyjnego, za co mu bardzo dziękuję, którego pozdrawiam, i na którego stronę gorąco zapraszam. 

To jak to jest być pisarzem?

Pewnego dnia budzisz się i wiesz: jesteś pisarzem.

Myślisz sobie: to brzmi dumnie. Artystycznie. W zasadzie bycie pisarzem to bycie częścią bohemy, bycie nadczłowiekiem. To pozytywne odczucie, zdecydowanie. 

Ale potem zdajesz sobie sprawę z tego, że może niekoniecznie. Przez długi czas pisaniem książek nie zarobisz na chleb. Na jeden bochenek nawet. A być może będziesz musiał zainwestować w opublikowanie swojego twórczego dorobku. Wtedy myślisz sobie: o kurwa. 

Dochodzi do tego mnóstwo innych problemów: pertraktacje z wydawnictwami, spieranie się z rodzicami, którzy wciąż łudzą się, że jakimś cudem uda ci się zostać dentystą albo chociaż optometrystą, no dobrze, od biedy weterynarzem albo nauczycielem, byle uczciwie zarobić, bo pisarz tylko chleje. Ewentualnie popada w rozliczne depresje. A jeśli to pisarka, to albo puszcza się z malarzami, albo prowadzi przykładny dom, opiekuje się dziećmi, robi mężowi kanapki do pracy i pisze okropną chałę. Rozumiesz rodziców, bo trudno ci się z nimi nie zgodzić, przecież taka jest prawda. Smutna, ale wciąż prawda.

Wyrywasz sobie włosy z głowy, żeby to, co napiszesz, nie tylko spodobało się tobie, ale i czytelnikowi. Kłócisz się z redaktorem, bo on przecież wie lepiej, o co ci chodzi niż tobie samemu. Po tygodniach, podczas których zaprzyjaźniasz się z neurolem i zomirenem, stwierdzasz, że to bez sensu, więc albo przyznajesz redaktorowi rację, bo to i tak nic nie zmieni, albo zgadzasz się z nim, bo nie pamiętasz, o co ci wcześniej w ogóle chodziło. 

Twój pokój jest oborą. Nie twórczą kuźnią, tylko właśnie oborą. Nie masz gdzie zawiesić korkowej tablicy, którą ukradłeś spod śmietnika, bo nie pozwala ci właściciel mieszkania, które wynajmujesz (szkoda kaleczyć ściany). Trzymasz ją więc pod biurkiem, obok butów do biegania i awaryjnej plastikowej miski. Wyjmujesz ją od czasu do czasu, by dopiąć kolejne karteczki z planem zdarzeń, ale stwierdzasz, że nie masz pinesek. I wtedy przypominasz sobie dopiero, że jest XXI wiek i istnieje coś takiego, jak Google Drive, więc wcześniej po prostu marnowałeś czas, miejsce oraz drzewa. Prawdopodobnie przez ciebie niedługo na Ziemi zabraknie tlenu. 

Ta myśl wytrąca cię z równowagi. Nie, żebyś wcześniej był w jakikolwiek zrównoważony, ale teraz po prostu kręci ci się w głowie. W końcu chcesz, żeby na świecie panował pokój, a żeby tak było, świat musi istnieć, a ty dokładasz swoje trzy grosze do efektu cieplarnianego. Nie wiesz do końca, w jaki sposób. Wiesz, że musisz się uspokoić, więc robisz sobie kawę, która podwyższy ci ciśnienie. Zaczynasz wątpić w logikę swoich poczynań. I słusznie, tylko nie wiesz, co to w ogóle zmienia.

Kawa oczywiście rozlewa ci się na notatki, bo przy wejściu do pokoju potykasz się o karton, w którym stoją książki autorstwa Fitzgeralda, Hemingwaya, Oates, Dickensa i wielu innych mistrzów literackich, którym nigdy nie dorównasz. 

No, oczywiście mógłbyś być jak Twardoch. Napisać kilkanaście powieści, w tym trzy świetne. Jeździć lśniącym merolem, pić wino i jeść dziczyznę w ekskluzywnych lokalach, pisać wtedy, kiedy masz na to ochotę, bo nie musisz chodzić do pracy na etacie... 

Mógłbyś? 

A gdybyś mógł, to czy byś chciał...?

Jedno jest pewne: na pewno nie chciałbyś być Katarzyną Michalak. 

Wchodzisz na fejsa, żeby pośmiać się z jej fanpejdża i od razu pisze do ciebie jedna z przyjaciółek. 

Przypominasz sobie, że jesteś płci żeńskiej, i że ta przyjaciółka to Zuza. Przypominasz sobie następnie, że nie jesteś tylko pisarzem, ale po prostu Emilką. Przechodzisz więc z narracji drugoosobowej na pierwszoosobową, lecz zostaję przy czasie teraźniejszym, żeby nie niszczyć do reszty psychiki Czytelnika (o Czytelniku trzeba myśleć zawsze). 

Zuza dorywa mnie na fejsbuku, bo chce się ze mną zobaczyć. Jest mi strasznie przykro, że nie mogę się z nią spotkać, ale mam plan: będę pisać. Zuza to rozumie, ja wiem, że ona to rozumie, ale i tak jest obu nam po prostu smutno i źle.

Siedzę więc w kuchni i piszę. Naprzeciwko mnie Jagoda uczy się słówek na jutrzejsze kolokwium. Tworzę pierwsze zdanie nowej książki. 

- Jagódka, mogę ci przeczytać? - pytam, dumna z siebie. 

- No - odpowiada, trochę podłamana, bo słówek tak dużo, że trudno to opisać; chyba jakieś siedem kartek. 

- "Ty kretynie jebany, ty chuju zasrany, ślepy krecie pierdolnięty, jedź, jak masz zielone!"

- No nie wiem, John Irving by tak napisał? - pyta sceptycznie.

- No nie, ale ja nie jestem Johnem Irvingiem.

- Ale chciałabyś być.

- Hm, nie do końca. - Nie tłumaczę już, jak to jest mieć autorytet literacki, i po co się go ma, bo to bez sensu, w sumie chciałabym być jak Irving i mojej Jagody nie oszukam. Kłamca kłamcy nigdy nie omami. Lepiej pisać dalej.

Powstaje pierwszy akapit, ale zanim go kończę, do kuchni wchodzi Adam. Pociera swoją kozią bródkę i częstuje nas winogronami. 

- Napisałam pierwsze zdanie nowej książki, chcesz posłuchać?

- No - odpowiada, trochę zmulony, bo jest po zdanym egzaminie i lampce wina, którą, notabene, też skonsumowałam przed przystąpieniem do pisania. 

Czytam. Adam marszczy brwi.

- No nie wiem, trochę wulgarne - wydaje wyrok. I odchodzi.

Kończę pisanie pierwszego akapitu, a do pomieszczenia wkracza dziarsko Bohar. 

- Hop-hop - rzuca beztrosko, przybijając Jagodzie piątkę na powitanie. 

Siada. Podżera winogrona i naleśniki, które spoczywają całkiem dystyngowanie na stole między moim laptopem po przejściach a Jagody notatkami, przez które ciężko jej przejść. Pytam Bohara, czy chce posłuchać pierwszego akapitu mojej nowej książki, ale pod warunkiem, że od razu skomentuje. Zgadza się.

- "Ty kretynie jebany..." - zaczynam.

- Chujowe - wpada mi w słowo.

Czytam całość:

- "Ty kretynie jebany, ty chuju zasrany, ślepy krecie pierdolnięty, jedź, jak masz zielone! -

Szoszana uważała, że trąbienie na innych kierowców jest przejawem skrajnego buractwa. Praktykowała o wiele subtelniejsze metody. Wyjąwszy z ust e-papierosa, opierała smukłe ramię o szlachetnej jak alabaster skórze na okiennej ramie, przechylała się na lewo i raczyła zakorkowaną ulicę soczystą wiązanką, od której większości ludzi więdły uszy, a niektórym nawet dusza w akcie zgorszenia".

- No nie wiem - rozpoczyna wywód, jak każdy, zero kreatywności. - Ta więdnąca dusza całkiem ładna, ale początek... Hm. Niesmaczny.

- To może to będzie pierwszy rozdział, a wcześniej dodam prolog, bez wulgaryzmów?

Bohar się zgadza i rusza ze swoim życiem. To znaczy: idzie zebrać pranie z suszarki. Do Jagody dzwoni Karola, rozmawiają. Trochę o ciężkich studiach, trochę o jeszcze cięższych powrotach, poruszają też najcięższy z tematów, czyli zahaczają o facetów. 

A ja mam ochotę walić głową w klawiaturę, bo chyba zapomniałam, jak się pisze. 

Co będzie, jeżeli sobie nie przypomnę?

Tu nie ma epilogu, nie ma żadnego wniosku. Jest za to wieczór oraz bardzo nieudane zdjęcie moje i Adama, kiedy próbujemy zrobić sobie ładną, reprezentacyjną fotografię, która pasować będzie klimatem do tej notki na blogu. Ma być depresyjnie, ale z gracją. Wychodzi jak zwykle, czyli zupełnie odwrotnie. Fota tragiczna. Tylko filtr epicki. 

To jak to jest być pisarzem?

Chyba całkiem zabawnie. 

Poniższy tekst zawiera 10 wskazówek, jak żyć, jeśli twój partner jest pisarzem. Począwszy od podbicia literackiego serduszka poprzez życiowe tragedie w pięciu aktach, a na epilogu wcale nie kończąc, bo zawsze jest jakieś dalej... Tekst pisany trochę z przymrużeniem oka, trochę z autoironią, a trochę z... bólem tyłka. Metaforycznym, na szczęście.

2. Związek z pisarzem przypomina romantyczną relację z kamerą wideo. Przygotuj się na to, że każdy twój krok jest obserwowany i oceniany pod kątem wykorzystania w powieści. Jeśli chcesz powierzyć partnerowi sekret, lepiej dobitnie zaznacz, by nie został opisany w książce. 

3. Jeżeli wasz związek będzie miał niezbyt miłe zakończenie, będziesz mógł później odnaleźć się w powieści jako jeden z czarnych charakterów.

4. Kiedy zostaniesz zapytany o opinię na temat jakiegoś fragmentu, skomentuj niezwłocznie i dokładnie, zdanie po zdaniu, szczerze, lecz z odpowiednią dozą delikatności, o ile zależy ci na tym związku. 

5. Nie musisz za wiele zastanawiać się nad prezentem z okazji rocznicy. Książka jest zawsze najlepszym pomysłem.

6. Kłótnię możesz bardzo łatwo wygrać, używając jako argumentów cytatów z ulubionych książek swojego partnera. 

7. Jeśli zdecydujecie się razem zamieszkać, przygotuj się na bałagan. Wszędzie będą fruwać kartki papieru i bardzo łatwo będzie nadepnąć na długopis. 

8. Będziesz notorycznie zdradzany z całą plejadą postaci literackich albo mistrzów pisania. 

9. Przygotuj się, że jeśli twój partner ma wenę i zapał do pisania, możecie się nie widzieć przez długi czas. 

10. Jeśli twój partner będzie cierpiał na niemoc twórczą, okaż zrozumienie. Wspólnie wybierzcie się do kina albo posłuchajcie audiobooka, który być może natchnie pisarza do stworzenia jakiegoś tekstu. 

Może powinnam dodać coś do 10 wskazówek jak żyć, jeśli twój partner jest pisarzem? Jak sądzicie? Czy o czymś zapomniałam? Walentynki już niedługo, więc można się śmiało zasugerować tekstem. Albo zastanowić się, czy wybrany przez Was obiekt uczuć stanowi na pewno taką dobrą partię. Może lepiej rozejrzeć się za panią inżynier albo panem technikiem? 

Inspiracja: buzzfeed.com

Święta! Pojedzone? Poczytane? Wypoczęte?

To teraz zapraszam na kolejny odcinek najlepszych polskich profili książkowych na Instagramie, w którym główną bohaterką będzie Paula, autorka bloga Rude recenzuje i cudownych zdjęć publikowanych na inście pod pseudonimem ruderecenzuje. Zapraszam do zapoznania się ze stronami, zanim przejdziemy dalej!

Różnorodność, rewelacyjnie rozwinięte poczucie estetyki, przejrzystość i niezwykły klimat - tak podsumowałabym zdjęcia książek, które wykonuje Paula. Nic dziwnego, że jej konto obserwuje już 1 175 osób. 

Jak Paula tego dokonała? Czy sekret tkwi w ciekawym doborze lektur? (Obok Joanny Bator mamy do czynienia m.in. z komiksem lub Harrym Potterem). A może wystarczy tylko artystyczne podejście i systematyczność, jak było to w przypadku Miłki, o której pisałam w poprzednim odcinku Najlepszych polskich profili książkowych na Instagramie?

O tym w poniższym wywiadzie z Paulą, która od kilku lat mieszka w Olsztynie, gdzie w czerwcu bieżącego (jeszcze) roku ukończyła studia. Póki co, skupia się intensywnie na prowadzeniu bloga i literaturze. 

Kto jeszcze nie śledzi mojego konta na Instagramie, niechaj wie, że dwa ostatnie zdjęcia, które tam zamieściłam, wydają mi się o wiele lepszej jakości niż wszystkie poprzednie 103. Czegoś najwyraźniej się uczę od dziewczyn, które tak pięknie prowadzą swoje profile. Chciałabym, żebyście, o ile jesteście zainteresowani, również coś wyciągnęli z mojego rankingu, który tak naprawdę ma stanowić dla nas wszystkich lekcje. Dziś o profilu trochę bardziej młodzieżowym, niż ostatnio, jak u Karoliny i Pana Franciszka. Mniej prywaty kotków, ale więcej aromatycznej herbaty i literatury young adult.